محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

24

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

خواست . او و برادرش عبد الرحمان و زن و فرزندشان را بند برنهادند و در حال به اشبيليه فرستادند . سپس پدر پير و بيمار و زمينگيرش ابو الوليد محمد بن جهور را نيز با همهء وابستگانش در بند كردند و همه را به جزيرهء شلطيش تبعيد نمودند . شلطيش در مصب رود اراد ، روبروى ولبه واقع است . محمد بن جهور پس از چهل روز در آنجا در نهايت خوارى ، در حالى كه دولتش سقوط كرده بود ، بمرد . بدين‌گونه دولت بنى جهور در قرطبه پايان گرفت . مدت فرمانروايى محمد بن جهور چهل سال بود . آن نخستين دولتى بود از دولتهاى ملوك الطوايف كه سقوط كرد . دولت بنى جهور مخصوصا در عهد مؤسس آن وزير ابو الحزم دولتى نمونه بود و در ميان ديگر دولتها از موقعيتى معنوى برخوردار . در بسيارى مواقع به سبب هيبت و شخصيت رئيس دانايش وزير كارديده ابو الحزم ميان دولتهاى ديگر ميانجى و حكم مىشد و بسيارى منازعات را حل‌وفصل مىكرد و در بين امرا طرح صلح مىافگند . از جمله مساعى مكرر و نصايح ابو الحزم براى رفع فتنه ميان المعتمد بن عباد و المظفر بن الافطس ، آنگاه كه بر سر لبله كه مورد هجوم ابن عباد واقع شده بود و فرمانرواى لبله ابن يحيى از دوستش المظفر يارى خواسته بود ، سبب شد كه از خونريزى جلوگيرى شود . « 5 » المعتمد بن عباد پسر جوان خود عباد ملقب به الظافر و سراج الدوله را حكومت قرطبه داد و تاريخ قرطبه از اين تاريخ با تاريخ اشبيليه به هم مىپيوندد . ابن حيان - چنان كه گفتيم - از وزراى عبد الملك بن جهور بود و خود در حوادث قرطبه حضور داشته و واقعهء اندوهبار سقوط دولت بنى جهور را به چشم خود ديده و آن را با بلاغتى تمام در كتاب خويش به‌نام البطشة الكبرى وصف كرده است . « 6 » چون نقشهء المأمون بن ذو النون در فتح قرطبه به شكست منجر شد و سپاهيان

--> ( 5 ) . ابن الخطيب : اعمال الاعلام ، ص 151 . ابن عذارى : البيان المغرب ، ج 3 / ص 210 . در اخبار دولت بنى جهور رجوع كنيد : ابن بسام : الذخيره ، قسمت اول ، مجلد دوم / ص 114 - 126 . ابن عذارى : البيان المغرب ، ج 3 / ص 185 - 187 ، 209 و 210 و 259 - 261 . ابن خطيب : اعمال الاعلام ، ص 145 - 151 . ابن الابار : الحلة السيراء ، ص 168 - 170 . ابن خلدون : العبر ، ج 4 / ص 159 . ( 6 ) . ابن بسام : الذخيره ، قسمت اول ، مجلد دوم / ص 129 . ابن الخطيب : اعمال الاعلام ، ص 151 .